Menopaus selepas histerektomi atau rawatan kanser perlu dibaca dengan lebih berhati-hati daripada menopaus semula jadi. Sebabnya, punca simptom boleh berbeza: rahim dibuang, ovari dibuang, ovari terjejas oleh kemoterapi, pelvis menerima radioterapi, atau ubat kanser mengubah hormon.

Langkah pertama ialah tahu apa sebenarnya yang berlaku kepada ovari anda.

Histerektomi sahaja berbeza daripada pembuangan ovari

Histerektomi bermaksud rahim dibuang. Jika ovari masih ditinggalkan, badan mungkin masih menghasilkan estrogen dan progesteron untuk satu tempoh. Anda tidak lagi datang haid kerana rahim tiada, tetapi itu tidak semestinya bermaksud anda sudah menopaus.

Jika kedua-dua ovari dibuang, keadaan berbeza. Estrogen boleh jatuh dengan cepat dan simptom seperti panas badan, berpeluh malam, tidur terganggu, mood berubah dan kekeringan faraj boleh muncul dalam masa singkat. Ini sering dipanggil menopaus pembedahan.

Jika anda tidak pasti ovari dibuang atau tidak, minta salinan laporan pembedahan. Ayat seperti pembuangan kedua-dua ovari (bilateral oophorectomy) bermaksud kedua-dua ovari dibuang. Salpingo-oophorectomy melibatkan tiub fallopio dan ovari.

Rawatan kanser boleh mencetuskan simptom menopaus

National Cancer Institute menyatakan menopaus kimia dalam pesakit kanser boleh berlaku akibat kemoterapi atau radioterapi. Ubat hormon untuk kanser payudara juga boleh menyebabkan panas badan (hot flash), sakit sendi, kekeringan faraj atau perubahan seksual.

Dalam situasi ini, rawatan tidak boleh disalin terus daripada panduan menopaus biasa. Sebagai contoh, terapi hormon menopaus mungkin tidak sesuai untuk sesetengah wanita dengan sejarah kanser payudara hormon-sensitif. Tetapi wanita lain dengan jenis kanser tertentu mungkin mempunyai pilihan yang berbeza. Keputusan mesti dibuat bersama doktor yang memahami sejarah kanser anda.

Apa yang boleh dibincangkan selain hormon

Untuk panas badan, doktor boleh membincangkan pilihan bukan estrogen seperti strategi tidur, penyejukan bilik, ubat tertentu, atau terapi tingkah laku, bergantung kepada kes. Untuk kekeringan faraj, pilihan bukan hormon seperti pelembap faraj berkala dan pelincir semasa hubungan boleh dicuba dahulu. Sesetengah rawatan setempat memerlukan perbincangan khusus dengan pakar jika ada sejarah kanser.

Untuk tulang, tanyakan sama ada anda perlukan penilaian risiko osteoporosis, DEXA, vitamin D, kalsium diet, atau senaman rintangan. Ini lebih penting jika menopaus berlaku lebih awal daripada usia biasa.

Senarai semak temujanji

Bawa laporan pembedahan, diagnosis kanser, jenis rawatan, ubat semasa, tarikh rawatan terakhir dan surat susulan onkologi. Catat simptom mengikut keutamaan: panas badan, tidur, kekeringan, sakit semasa hubungan, mood, sakit sendi, atau kebimbangan tulang.

Soalan yang berguna:

  • Adakah ovari saya masih berfungsi?
  • Adakah simptom ini dijangka daripada rawatan saya?
  • Pilihan bukan hormon apa yang sesuai?
  • Adakah terapi hormon langsung tidak sesuai, atau perlu dibincangkan dengan onkologi?
  • Perlukah saya buat DEXA atau saringan lain?

Untuk konteks simptom seksual, baca kekeringan faraj dan libido. Untuk risiko hormon, baca risiko HRT kajian terkini.

Bezakan rawatan simptom dan rawatan kanser

Satu kekeliruan biasa ialah istilah “hormone therapy”. Dalam konteks menopaus, terapi hormon biasanya bermaksud estrogen dengan atau tanpa progestogen untuk simptom menopaus atau perlindungan tulang dalam keadaan tertentu. Dalam konteks kanser payudara, terapi hormon boleh bermaksud rawatan yang menyekat estrogen atau tindakan estrogen untuk mengurangkan risiko kanser berulang. Dua konsep ini hampir bertentangan, jadi jangan gunakan istilah secara longgar ketika bercakap dengan doktor.

Jika anda pernah ada kanser, ayat yang lebih selamat ialah: “Saya mahu bincang simptom menopaus, tetapi saya ada sejarah kanser. Pilihan mana yang selamat untuk diagnosis saya?” Ini membantu doktor membezakan rawatan simptom, rawatan kanser, dan rawatan sokongan seperti pelembap faraj atau ubat bukan hormon.

Jika ovari masih ada tetapi haid tiada

Selepas histerektomi dengan ovari masih ada, anda tidak boleh gunakan haid sebagai penanda menopaus kerana rahim sudah tiada. Simptom, umur, sejarah pembedahan dan kadangkala ujian darah mungkin digunakan untuk menilai sama ada ovari masih aktif. Ini boleh menjadi rumit jika anda juga mengambil ubat hormon atau rawatan kanser.

Dalam situasi ini, tanya doktor apa tanda praktikal yang patut anda pantau. Contohnya, panas badan baharu, tidur terganggu, kekeringan faraj, sakit semasa hubungan, migrain berubah, atau mood yang berubah selepas pembedahan. Jika simptom bermula mendadak selepas operasi, maklumat tarikh pembedahan dan status ovari sangat penting.

Sokongan yang sering terlepas pandang

Menopaus selepas rawatan kanser boleh membawa unsur emosi yang berbeza: rasa kehilangan, takut kanser berulang, perubahan tubuh, parut pembedahan, keletihan rawatan dan perubahan hubungan. Ini bukan tanda anda lemah. Ia sebahagian daripada pemulihan yang patut mendapat sokongan.

Jika hubungan seksual menjadi sakit atau menakutkan, mulakan dengan rawatan keselesaan dan komunikasi, bukan memaksa diri. Jika keletihan dan panas badan menjejaskan kerja, pertimbangkan surat ringkas daripada doktor untuk pelarasan sementara. Jika mood rendah berterusan atau anda rasa hilang harapan, dapatkan bantuan kesihatan mental.

Pelan susulan tiga bahagian

Pelan yang baik biasanya ada tiga bahagian. Pertama, kawal simptom yang paling mengganggu, contohnya tidur, panas badan atau sakit semasa hubungan. Kedua, semak risiko jangka panjang seperti tulang, jantung dan saringan berkaitan sejarah kanser. Ketiga, pastikan semua rawatan dipersetujui oleh pasukan yang sesuai, terutama jika ada sejarah kanser hormon-sensitif.

Simpan satu folder ringkas dengan laporan pembedahan, keputusan patologi, ubat semasa, tarikh rawatan dan nombor klinik susulan. Folder ini menjadikan temujanji menopaus jauh lebih produktif.